Mọi kế hoạch điều trị đều viết cho người bệnh: ngày nhập viện, ngày mổ, ngày rút dẫn lưu, ngày ra viện. Không có dòng nào viết cho người ngồi ngoài hành lang suốt thời gian đó.
Nhưng người đó cũng bay cùng chuyến, cũng ở lại cả tháng, và nếu họ kiệt sức thì người bệnh mất đi người duy nhất đang theo dõi sát mình.
Chỗ ở: khoảng cách quan trọng hơn tiện nghi
Trong vài ngày đầu, ai cũng nghĩ khách sạn cách bệnh viện mười lăm phút taxi là ổn. Tới tuần thứ hai, khi mỗi ngày phải đi lại ba lượt và có đêm phải chạy vào lúc hai giờ sáng, mười lăm phút ấy trở thành gánh nặng thật.
Thứ tự ưu tiên khi chọn chỗ ở cho đợt dài:
- Đi bộ được tới bệnh viện hoặc một chặng xe rất ngắn.
- Có bếp. Người bệnh sau mổ thường không ăn được đồ ngoài; nấu được cháo là việc rất khác so với đi mua.
- Có máy giặt. Quần áo bệnh viện thay liên tục.
- Thuê theo tháng. Rẻ hơn đáng kể so với tính theo ngày.
Nhiều bệnh viện lớn có danh sách nhà trọ liên kết dành cho gia đình bệnh nhân quốc tế, giá tốt hơn thị trường. Đây là câu nên hỏi bộ phận tiếp nhận ngay từ email đầu tiên.
Chia ca, đừng chia theo cảm tính
Khi có hai người đi cùng, cách phân công tự phát thường là ai cũng ở lại vì không nỡ về. Kết quả là cả hai cùng thiếu ngủ.
Cách bền hơn là chia ca rõ ràng: một người trực ban ngày, một người trực đêm, và người không trực phải về ngủ. Đổi ca định kỳ để không ai gánh mãi ca đêm.
Nếu chỉ có một người, nên tính tới việc thuê điều dưỡng theo ca vài buổi mỗi tuần. Khoản chi này thường nhỏ so với tổng chi phí điều trị, và nó mua được thứ không mua lại được: những đêm ngủ trọn của người chăm.
Cuốn sổ của người chăm
Một cuốn sổ giấy nhỏ, ghi mỗi ngày vài dòng, có giá trị hơn nhiều người tưởng:
- Nhiệt độ, huyết áp, lượng nước uống, lượng ăn.
- Thuốc dùng trong ngày và phản ứng nếu có.
- Tên bác sĩ tới thăm và điều họ nói.
- Câu hỏi nảy ra trong ngày để hỏi vào lần thăm khám sau.
Khi ê-kíp đổi ca và người mới hỏi mấy hôm nay bác ăn được không, cuốn sổ trả lời được. Trí nhớ của người thiếu ngủ thì không.
Giữ sức cho chính mình
Ba việc nghe rất nhỏ nhưng quyết định người chăm trụ được bao lâu:
Ngủ một giấc dài mỗi ngày. Ngủ chập chờn trên ghế không thay thế được. Nếu phải nhờ người khác thay một tiếng để ngủ, hãy nhờ.
Ăn đúng bữa, ngồi xuống mà ăn. Ăn bánh mì đứng ở hành lang ba tuần liền là cách nhanh nhất để người chăm thành người bệnh tiếp theo.
Ra ngoài đi bộ mỗi ngày một lần. Mười lăm phút dưới nắng, ngoài khuôn viên bệnh viện. Điều này tác động lên giấc ngủ và tâm trạng nhiều hơn mức người ta hình dung.
Việc cần thu xếp ở nhà trước khi đi
- Uỷ quyền cho người ở nhà xử lý giấy tờ, tài khoản, việc học của con.
- Chuẩn bị phương án nếu chuyến đi kéo dài gấp đôi dự kiến.
- Một người ở nhà làm đầu mối thông tin cho họ hàng, để người chăm không phải kể lại tình hình mười lần mỗi tối.
Việc cuối cùng nghe như chuyện nhỏ, nhưng nhiều người chăm nói đó là thứ vắt kiệt họ nhất: sau một ngày dài, còn phải trả lời từng cuộc gọi hỏi thăm với cùng một câu chuyện.
Câu hỏi thường gặp
Nên thuê chỗ ở kiểu gì khi điều trị dài ngày?
Với đợt trên hai tuần, căn hộ dịch vụ có bếp thường hợp lý hơn khách sạn: rẻ hơn tính theo ngày, nấu được món hợp khẩu vị cho người bệnh, và có chỗ giặt. Ưu tiên khoảng cách đi bộ tới bệnh viện hơn là tiện nghi — mỗi ngày đi lại hai ba lượt thì quãng đường mới là thứ quyết định.
Một người chăm có đủ không?
Với đợt ngắn thì được. Với đợt trên hai tuần, một người chăm liên tục gần như chắc chắn kiệt sức, và người kiệt sức dễ bỏ sót dấu hiệu quan trọng. Nếu không thể có hai người, nên tính tới việc thuê điều dưỡng theo ca vài buổi mỗi tuần để người nhà được ngủ trọn đêm.
Chi phí ăn ở chiếm bao nhiêu trong tổng chi?
Với một đợt điều trị vài tuần ở nước ngoài, ăn ở đi lại cho hai người thường chiếm một phần đáng kể và hay bị bỏ ngoài dự trù vì mọi người chỉ tính viện phí. Nên lập một dòng ngân sách riêng cho phần này ngay từ đầu, tính theo kịch bản dài hơn kế hoạch.
Người chăm nên làm gì để giữ sức?
Ba việc đơn giản nhưng phải chủ động: ngủ đủ ít nhất một giấc dài mỗi ngày dù phải nhờ người thay, ăn đúng bữa thay vì ăn tạm ở hành lang, và ra khỏi bệnh viện đi bộ ngoài trời mỗi ngày một lần. Nghe nhỏ, nhưng đây là khác biệt giữa trụ được bốn tuần và gục ở tuần thứ hai.