Nếu xếp các nước Đông Nam Á theo số bệnh nhân quốc tế đón mỗi năm, Thái Lan đứng đầu và bỏ khá xa phần còn lại. Điều này không đến từ một chính sách đơn lẻ, mà từ việc khối tư ở đây được nuôi lớn trong nhiều thập kỷ, đủ để hình thành cả một ngành dịch vụ xoay quanh người bệnh nước ngoài.
Hai thế giới trong một nền y tế
Thái Lan có bảo hiểm y tế toàn dân cho công dân, phủ gần như toàn bộ dân số qua vài chương trình khác nhau. Hệ thống công gánh phần lớn khối lượng bệnh tật của cả nước, hoạt động theo tuyến, và luôn trong tình trạng chờ đợi dài.
Song song là khối tư, gần như tách biệt: bệnh viện tư quy mô lớn ở Bangkok, Chiang Mai, Phuket, với kiến trúc giống khách sạn, phòng chờ có quầy cà phê, phiên dịch nhiều thứ tiếng, và quy trình đón bệnh nhân từ sân bay.
Người Việt sang khám hầu như chỉ chạm vào thế giới thứ hai. Điều đó có nghĩa những gì đọc được về quá tải bệnh viện công Thái Lan phần lớn không liên quan tới trải nghiệm của mình — và ngược lại, trải nghiệm dịch vụ mượt mà ở khối tư cũng không nói gì về hệ thống công.
Thế mạnh thật của khối tư Thái Lan
Có vài mảng mà các trung tâm lớn ở đây tích luỹ được số ca rất lớn, và số ca là thứ tạo ra tay nghề:
- Phẫu thuật tạo hình và thẩm mỹ — mảng lâu đời nhất, cũng là mảng phân hoá mạnh nhất về chất lượng.
- Chỉnh hình — thay khớp, phẫu thuật cột sống, y học thể thao.
- Tim mạch can thiệp — nong mạch, đặt stent với chi phí thấp hơn hẳn phương Tây.
- Khám sức khoẻ tổng quát — các gói trọn ngày, trả kết quả trong ngày, được đóng gói rất tốt cho khách nước ngoài.
- Hiếm muộn — labo phôi học lâu năm, nhưng cần đọc kỹ khung pháp lý vì quy định đã siết lại nhiều so với trước.
Cái bẫy của mức giá
Chính vì giá là lợi thế cạnh tranh chính, thị trường sinh ra một tầng cơ sở bán rẻ hơn nữa. Ở tầng này, những thứ bị cắt thường không nhìn thấy được từ bảng giá:
- Thủ thuật lẽ ra cần gây mê toàn thân có bác sĩ gây mê riêng lại được làm dưới an thần tại phòng khám.
- Người thực hiện không có chứng chỉ chuyên khoa tương ứng với thủ thuật đang làm.
- Gói trọn gói không bao gồm xử lý biến chứng, và cũng không có ai chịu trách nhiệm sau khi khách rời khỏi nước.
Cách kiểm tra không phức tạp: hỏi tên đầy đủ của người trực tiếp thực hiện, hỏi chứng chỉ chuyên khoa của người đó, hỏi cơ sở là bệnh viện hay phòng khám, và hỏi nếu có biến chứng sau khi về Việt Nam thì quy trình là gì. Một nơi đàng hoàng trả lời được cả bốn câu bằng văn bản.
Chi phí và cách dự trù
Hoá đơn ở Thái Lan thường gọn hơn Singapore vì nhiều bệnh viện tư tuyển bác sĩ làm việc toàn thời gian, nên phí bác sĩ đã nằm trong hoá đơn bệnh viện. Dù vậy vẫn nên hỏi rõ, vì mô hình không đồng nhất giữa các nơi.
Các khoản hay phát sinh: ngày nằm viện vượt dự kiến, thuốc ngoài gói, vật tư cấy ghép loại cao cấp hơn, và phí phiên dịch. Biên dự phòng khoảng một phần ba trên dự toán là mức nhiều gia đình thấy vừa cho một ca phẫu thuật có kế hoạch.
Nên và không nên
Nên sang khi ca bệnh rõ ràng, đã có chẩn đoán, cần một thủ thuật cụ thể mà nơi định tới có số ca lớn. Không nên coi chuyến đi như một cuộc đi tìm chẩn đoán từ đầu — làm lại toàn bộ xét nghiệm ở nước ngoài vừa tốn vừa mất thời gian, trong khi phần chẩn đoán ban đầu trong nước hoàn toàn làm được.
Câu hỏi thường gặp
Vì sao chi phí ở Thái Lan rẻ hơn Singapore nhiều như vậy?
Chủ yếu do chi phí nhân công, mặt bằng và giá thuốc nội địa thấp hơn, cộng với cạnh tranh rất mạnh giữa các bệnh viện tư trong nước. Không phải do cắt bớt tiêu chuẩn ở nhóm bệnh viện lớn — những nơi này vẫn đạt kiểm định quốc tế. Nhưng cùng thị trường đó cũng có nhiều cơ sở nhỏ cạnh tranh bằng cách hạ chuẩn, nên giá rẻ không tự nó bảo chứng cho điều gì.
Chứng nhận JCI có nghĩa là bệnh viện giỏi chuyên môn không?
Không hẳn. JCI chứng nhận quy trình an toàn người bệnh: nhận dạng bệnh nhân, kiểm soát nhiễm khuẩn, quản lý thuốc, xử lý sự cố. Đó là nền móng rất đáng giá, nhưng nó không nói bệnh viện mổ tim mỗi năm bao nhiêu ca hay bác sĩ ung bướu ở đó mạnh về loại ung thư nào. Phải hỏi thêm số ca theo chuyên khoa.
Người nước ngoài có mua được bảo hiểm y tế Thái Lan không?
Hệ thống bảo hiểm toàn dân của Thái Lan dành cho công dân. Người nước ngoài sang điều trị ngắn hạn thường tự chi trả hoặc dùng bảo hiểm sức khoẻ quốc tế mua từ nước mình. Nếu dùng bảo hiểm quốc tế, phải xin thư bảo lãnh trước khi nhập viện, nếu không bệnh viện vẫn thu cọc.
Đi mổ thẩm mỹ ở Thái Lan có an toàn không?
Rủi ro nằm ở việc chọn cơ sở chứ không ở quốc gia. Tiêu chí tối thiểu: bệnh viện có khoa gây mê hồi sức đầy đủ chứ không phải phòng khám làm thủ thuật, bác sĩ có chứng chỉ chuyên khoa phẫu thuật tạo hình thật, và có kế hoạch xử lý biến chứng sau khi bạn đã về nước. Điều cuối cùng này là chỗ mà các gói trọn gói giá rẻ thường bỏ trống.