Với người mắc bệnh mạn tính, chuyến đi nào cũng kéo theo một túi thuốc. Phần lớn thời gian không có chuyện gì. Nhưng khi có chuyện, nó xảy ra ở đúng nơi khó xử lý nhất: quầy kiểm tra ở sân bay nước ngoài, lúc hai giờ sáng, không nói được tiếng bản địa.
Ba nhóm thuốc, ba mức rủi ro
Nhóm thông thường
Thuốc huyết áp, tiểu đường, mỡ máu, dạ dày, kháng histamine. Gần như không nơi nào gây khó, miễn là còn bao bì gốc.
Nhóm cần chú ý
Một số thuốc mua không cần đơn ở Việt Nam lại bị kiểm soát ở nơi khác. Ví dụ điển hình là thuốc cảm chứa pseudoephedrine và thuốc ho chứa codein. Nên tra trước theo hoạt chất chứ không theo tên thương mại.
Nhóm bị kiểm soát chặt
Thuốc gây nghiện và hướng thần: opioid giảm đau, thuốc ngủ nhóm benzodiazepin, thuốc điều trị tăng động. Một số nước yêu cầu giấy phép nhập cảnh riêng, xin trước qua cơ quan y tế của nước đó.
Với người đang dùng thuốc giảm đau mạnh cho bệnh ung thư, đây là việc phải hỏi bệnh viện đích ngay từ email đầu tiên, không để tới ngày bay.
Bộ giấy tờ nên mang
- Đơn thuốc bằng tiếng Anh ghi theo hoạt chất, liều, số lần mỗi ngày, chẩn đoán, tên và chữ ký bác sĩ, thông tin cơ sở y tế.
- Thư của bác sĩ với thuốc thuộc nhóm kiểm soát, nêu rõ bệnh, vì sao cần thuốc này và số lượng mang theo.
- Giấy phép nhập cảnh thuốc nếu nước đến yêu cầu.
- Bản chụp tất cả lưu trong điện thoại và trên đám mây.
Đóng gói
- Giữ nguyên bao bì gốc có nhãn. Đây là quy tắc quan trọng nhất. Viên thuốc rời trong hộp chia liều không chứng minh được là gì.
- Toàn bộ thuốc thiết yếu để hành lý xách tay.
- Thuốc giữ lạnh — insulin, một số thuốc sinh học — dùng túi giữ nhiệt có gel lạnh, báo trước với hãng hàng không, và hỏi khách sạn về tủ lạnh trong phòng.
- Kim tiêm và bút tiêm mang theo đơn thuốc, để riêng cho dễ kiểm tra.
- Chia làm hai phần nếu đi cùng người khác: mỗi người giữ một nửa, phòng trường hợp mất túi.
Đổi múi giờ
Với thuốc uống theo giờ cố định, việc bay qua nhiều múi giờ cần tính trước. Nguyên tắc chung:
- Thuốc uống một lần mỗi ngày thường linh hoạt: dịch dần giờ uống về giờ địa phương trong vài ngày.
- Thuốc uống nhiều lần cần giữ khoảng cách giữa các liều hơn là giữ giờ đồng hồ.
- Insulin và thuốc chống đông phải hỏi bác sĩ trước chuyến đi. Đây không phải nhóm để tự điều chỉnh.
Nếu bị giữ thuốc ở cửa khẩu
Giữ bình tĩnh và xuất trình đơn thuốc cùng thư của bác sĩ. Đề nghị liên hệ với bệnh viện đích nếu đang trên đường đi điều trị. Đừng tranh cãi và đừng cố giấu — điều này biến một vấn đề hành chính thành một vấn đề khác hẳn.
Trong lúc chờ, việc cần làm là hỏi ngay xem thuốc đó có mua được hợp pháp tại nước sở tại không, vì với nhiều thuốc thông thường câu trả lời là có, và vấn đề được giải quyết trong một buổi sáng.
Câu hỏi thường gặp
Nhóm thuốc nào hay bị giữ ở cửa khẩu nhất?
Nhóm gây nghiện và hướng thần: thuốc giảm đau opioid, thuốc ngủ, thuốc an thần, một số thuốc điều trị tăng động. Ngoài ra một số nước kiểm soát cả thuốc chứa pseudoephedrine và codein — những thứ mua không cần đơn ở Việt Nam. Nguyên tắc an toàn là tra trước quy định của nước đến với đúng hoạt chất.
Có cần dịch đơn thuốc không?
Nên có một bản tiếng Anh ghi theo hoạt chất, liều, số lần dùng mỗi ngày và chẩn đoán. Tên biệt dược Việt Nam hầu như không tồn tại ở nước khác, còn hoạt chất thì ở đâu cũng gọi giống nhau. Bản dịch không cần công chứng trong phần lớn trường hợp.
Thuốc để hành lý xách tay hay ký gửi?
Xách tay, với toàn bộ thuốc thiết yếu. Hành lý ký gửi có thể thất lạc, và khoang hàng có nhiệt độ không kiểm soát tốt. Riêng thuốc cần giữ lạnh thì bắt buộc xách tay kèm túi giữ nhiệt.
Mang bao nhiêu là hợp lý?
Đủ cho toàn bộ chuyến đi cộng thêm dự phòng khoảng một tuần, phòng khi chuyến bay hoãn hoặc lịch điều trị kéo dài. Mang quá nhiều lại dễ bị đặt câu hỏi ở cửa khẩu, nên giữ ở mức hợp lý và có đơn thuốc chứng minh.